आज:  | Wed, 19, Jun, 2024

युवतीको बयानलाई सर्वोपरी मान्दै फैसला किन गरियो ?

युथ अफ वीरगंज December 30, 2023मा प्रकाशित (५ महिना अघि) १६७२८७ पाठक संख्या


जिल्ला अदालत काठमाडौंका न्यायधीश शिशिरराज ढकालले क्रिकेटर सन्दीप लामिछानेविरुद्धको मुद्दामा सुनाएको फैसलाका प्रमुख दुई पक्ष छन् । पहिलो उनले सन्दीपलाई ‘बलात्कारी’ ठहर्याएका छन् भने दोस्रो जाहेरीकर्ता ‘गौशाला २६’ नाबालिग नरहेको निस्कर्ष प्रस्तुत गरेका छन् ।
कानूनतः यदि जाहेरीकर्ता नाबालिग भएमा सहमतिमा राखेको शारीरिक सम्बन्ध पनि बलात्कार ठहरिन्छ । तर, यदि जाहेरीकर्ताको उमेर १८ वर्ष नाघेको भए निजको मञ्जुरीबिना सम्बन्ध राखेमा मात्रै बलात्कार मानिन्छ । अदालतले मुलुकी अपराध संहिता २०७४ को दफा २१९ को १, २ र ३(ङ) अनुसार सन्दीपलाई दोषी ठहर्याएको हो ।

२१९ (१) मा भनिएको छ- कसैले पनि जबरजस्ति करणी गर्नु हुँदैन

२१९ (२) मा लेखिएको छ- कसैले कुनै महिलालाई निजको मञ्जुरी नलिई करणी गरेमा वा मञ्जुरी लिएर भए पनि अठार वर्षभन्दा कम उमेरको कुनै बालिकालाई करणी गरेमा निजले त्यस्तो महिला वा बालिकालाई जबरजस्ति करणी गरेको मानिनेछ ।

२१९ (ङ) मा १८ वर्ष वा १८ वर्षभन्दा बढी उमेरकी महिला भए सात वर्षदेखि १० वर्षसम्म सजाय हुने उल्लेख छ ।

यसअनुसार सन्दीपलाई कम्तिमा ७ वर्ष र बढीमा १० वर्ष जेल सजाय तोकिनेछ । तर, उनले योबीचमा उच्च अदालतमा पुनरावेदन गर्नेछन् । पुनरावेदनको फैसला नआउञ्जेलसम्म उनी पक्राउ पर्ने छैनन् । यो एउटा राहतको विषय भयो । तर, सन्दीपको निधारमा अदालतले ‘बलात्कारी’ को छाप हानिसकेको छ । यसले उनको खेल करिअर मात्र नभएर व्यक्तिगत जीवन पनि तहसनहस बनेको छ ।

खासमा यो मुद्दामा जाहेरीकर्ताको उमेर निर्णायक हुने ठानिएको थियो । दुवैतर्फका कानून व्यवसायीले उमेरमै जोड दिएका थिए । सन्दीपका वकिलले गौशाला-२६ नाबालिग नरहेको प्रमाणहरु प्रस्तुत गरेका थिए भने वादीका वकिलले नागरिकताका आधारमा उनलाई नाबालिग ठहर गर्न खोजेका थिए । सर्वोच्च अदालतले समेत उनको जन्ममिति सम्बन्धी विवादलाई प्रधानता दिएको थियो ।

जिल्ला अदालतले गौशाला–२६ को वास्तविक उमेर १८ वर्ष नाघिसकेको निष्कर्ष निकालेको छ । यसको अर्थ उनको उमेर घटाएर बनाइएका कागजातहरु झूटा सावित भएका छन् । यसरी सरकारी कागज किर्ते गरेर प्रमाण बनाइएको विषयमा अदालतको फैसला मौन छ ।

जाहेरीकर्ता नाबालिग नरहेको ठहरिए पनि अदालतले सन्दीपलाई कसरी दोषी मान्यो त ? यसमा पीडितको बयानलाई नै सर्वोपरी मानिएको देखिन्छ । सन्दीपले जबरजस्ति यौन सम्बन्ध राखेको कुनै पनि तथ्य–प्रमाण वादी पक्षका वकिलहरुले पेश गर्न सकेका थिएनन् । बरु उनीहरुबीच ‘सहमति’ का यथेष्ट सूचकहरु प्रतिवादी पक्षबाट पेश भएका थिए ।

युवक र युवती दुवैजना हाँसीखुशी होटलभित्र प्रवेश गरेको सीसीटीभी फुटेज न्यायाधीशले हेरेका छन् । यसैगरी सँगै रात बिताएको भोलिपल्ट सन्दीपकै गाडी चढेर होटलबाट निस्किएको युवतीले स्वीकारेकी छन् । रातभर ‘बलात्कृत’ भएकी युवती भोलिपल्ट कथित ‘बलात्कारी’ सँगै हाँसीखुसी निस्किन सम्भव छ कि छैन भन्ने पहिलो प्रश्न हो ।

सीसीटीभी फुटेजबाट सन्दीप र युवती काठमाडौंबाट नगरकोट गइ पुनः काठमाडौं आइ राति होटलको एउटै कोठामा बस्दासम्म वादी र प्रतिवादीबीच विवाद नदेखिएको स्वीकारोक्ति फैसलामा पनि गरिएको छ ।
त्यसपछि फैसलामा भनिएको छ, ‘राति एउटै कोठामा बसेको अवस्था देखिएको र सो समयमा गौशाला २६ ले करणी भएको भनेको र गौशाला २६ र सन्दीप लामिछानको घटना हुँदाको दिनको क्रियाकलापको घटनाक्रम समेतलाई विचार गर्दा प्रतिवादी तथा गौशाला २६ का बीचमा करणी भएको देखियो ।’

राति होटलको एउटै कोठाभित्र बस्दासम्म जाहेरीकर्ताको असहमति नरहेको स्वीकार्ने न्यायाधीशले त्यसपछि के आधारमा जबरजस्ति करणी ठहर्याए भन्ने ताजुबलाग्दो विषय छ ।

सन्दीपसँग भेटेको भोलिपल्ट उनले ‘आइ हग्ड सन्दीप लामिछाने एसटरडे’ (हिजो मैले सन्दीपलाई अंकमाल गरेँ) भनेर साथीलाई पठाएको म्यासेज पनि अदालतमा पेश भएको थियो । त्यसबाट पनि पुष्टि हुन्छ कि उनी सन्दीपसँगको भेटपछि अत्यधिक खुशी थिइन् । सन्दीपसँग भेटेको २० दिनपछि मात्रै उनी जाहेरी दिन प्रहरीमा पुगेकी हुन् । सन्दीपले सामाजिक सञ्जालबाट ब्लक गरेपछि उनले सो कदम चालेकी थिइन् ।

अदालतले सन्दीपले युवतीको कमजोर आर्थिक अवस्थाको फाइदा उठाएको तर्क प्रस्तुत गरेको छ । मुलुकी अपराध संहितामा करकाप, अनुचित प्रभाव, डर त्राश, झुक्यानमा पारी वा अपहरण गरी, शरीर बन्धक लिइ लिएको मञ्जुरीलाई मञ्जुरी नमानिने उल्लेख छ । त्यसोभए के कुनै आर्थिकरुपमा कमजोर सावालिक युवतीसँग सम्बन्ध राख्नु नै बलात्कार हो त ? जिल्ला अदालतले यही मानक बनाएको छ ।

तर, योभन्दा पहिलो शारीरिक सम्बन्ध स्थापित भएको प्रमाण खोइ त ? त्यस्तो कुनै पनि ठोस प्रमाण जाहेरीकर्ताका तर्फबाट पेश भएको थिएन ।

वादी पक्षले मेडिकल रिपोर्टमा ‘ओ टीयर’ (झिल्ली च्यातिएको) लेखिएकोलाई औंल्याएर बलात्कार भएको दलिल गरेका थिए । तर, मेडिकल रिपोर्ट बनाउने डाक्टरले यही आधारमा आरोपीसँग शारीरिक सम्बन्ध रहेको ठहर गर्न नमिल्ने भनेर अदालतमा बकपत्र गरेका छन् । साइकल चलाउँदा वा अरु कुनै दोस्रो व्यक्तिसँगको संसर्गवश पनि झिल्ली च्यातिनसक्ने उनले बताएका थिए ।

दुवैजना एउटै कोठाभित्र सुतेपछि शारीरिक सम्बन्ध पक्कै भयो होला भन्ने धेरैलाई लाग्छ । तर, यो अनुमान हो । अदालतले अनुमानका आधारमा निर्णय लिन मिल्दैन । उसले त तथ्य र प्रमाणकै खोजी गर्नुपर्छ । तर, यसमा खोजिएन ।

यसअघि पल शाहको मुद्दामा पनि यस्तै विषय उठेको थियो । उच्च अदालत पोखराका न्यायाधीशले ‘राति किशोरीको कोठामा प्रवेश गरेको’ आधारमा नै शारीरिक सम्बन्ध रहेको भनेर ठोकुवा गर्न नसकिने’ बताएका थिए । तर, सन्दीपको केसमा भने न्यायाधीशले अनुमानकै आधारमा ठोकुवा गरिदिएका छन् ।

चर्चित खेलाडी भएको हुँदा सन्दीपको मुद्दा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय चर्चाको विषय बनेको थियो । महिलावादका नाममा डलर खेती गर्ने अभियन्तादेखि केही मिडियाहरुले निरन्तर अदालतलाई प्रेसर दिइराखेका थिए । यस्तो दबाबको प्रभाव फैसलामा प्रतिबिम्बित भएको मान्दा अन्यथा नहोला ।

– Nepal Press